Lopend onderzoek
Jaarlijks kent het internationale World Cancer Research Fund (WCRF) netwerk onderzoekssubsidies toe aan diverse wetenschappers.
Het WCRF subsidieert onderzoeksprojecten die tot doel hebben de kennis te vergroten over de effecten van voeding en leefstijl op de preventie van kanker.
Lees meer over de internationaal gesubsidieerde projecten.
- Het effect van een vegetarisch of vleesarm voedingspatroon op het risico op kanker
- Het effect van foliumzuur supplementen op de activiteit van de genen
- Het verband tussen genen, omgevingsfactoren, en een zittend bestaan
Gefinancierd onderzoek in Nederland
Onderzoeksbeurzen 2009
Onderzoeksbeurzen 2008
Het effect van een vegetarisch of vleesarm voedingspatroon op het risico op kanker
Dr. L.J. Schouten, Universiteit Maastricht, GROW-instituut voor Oncologie en Ontwikkelingsbiologie, Afdeling Epidemiologie
Onderzoek naar leefstijl- en voedingskenmerken van mensen met een vegetarisch of vleesarm voedingspatroon en de invloed op het risico op kanker
Het is niet duidelijk of een vegetarisch of vleesarm voedingspatroon, vergeleken met een voedingspatroon met vlees, van belang is voor het risico op kanker. Dit kan komen door de vele andere verschillen in leefstijl en voedingspatroon tussen vegetariërs en vleeseters.
Binnen de Nederlandse Cohortstudie over voeding en kanker (NLCS) zal het onderzoeksteam onderzoeken of en hoe leefstijl en voedingspatroon van vegetariërs en vleeseters van elkaar verschillen, of deze groepen verschillende risico’s op kanker hebben en of deze resultaten afhangen van de tijd die is verstreken sinds is begonnen met het vegetarische voedingspatroon.
De NLCS is in 1986 gestart met 120.852 mannen en vrouwen in de leeftijd van 55-69 jaar, die een uitgebreide vragenlijst over eetgewoonten en leefstijl hebben ingevuld.
Voor dit onderzoek worden data uit de onderzoeksgroep vleesconsumptie (Meat Consumption Investigation cohort, NLCS-MIC) geanalyseerd, een specifieke cohort binnen de NLCS bestaande uit 8.500 willekeurig geselecteerde personen en 3.000 vegetariërs en mensen die weinig vlees eten.
De onderzochte kankersoorten zijn darmkanker, longkanker, prostaatkanker, borstkanker en het totaal van alle kankersoorten.
Duur onderzoeksubsidie: 4 jaar
Staand van links naar rechts: Dr. Sandra Bausch-Goldbohm, Dr. Pieter Dagnelie, Prof. dr. Piet van den Brandt. Zittend van links maar rechts: Dr. Matty Weijenberg, Drs. Anne Gilsing, Dr. Leo Schouten
Het effect van foliumzuur supplementen op de activiteit van de genen
Professor E. Kampman, hoogleraar Voeding & Kanker, Wageningen Universiteit, Afdeling Humane Voeding
Onderzoek naar het effect van foliumzuur supplementen op het aan- en uitschakelen van DNA bij ouderen.
Uit eerder onderzoek is al gebleken dat de B vitamine foliumzuur kan beschermen tegen verschillende vormen van kanker, met name darmkanker. Foliumzuur speelt een belangrijke rol bij het verpakken of opbergen van genen die we (even) niet nodig hebben. Zo hebben vrouwen na de overgang verschillende genen niet meer nodig die actief waren in de vruchtbare periode. Deze genen worden verpakt door er methylgroepjes op te zetten zodat deze genen niet meer actief zijn.
Foliumzuur is de belangrijkste bron van methylgroepen in het lichaam. Foliumzuur is eigenlijk een soort coördinator die ervoor zorgt dat het deel van het DNA wat wij gebruiken snel voorhanden is, terwijl de rest netjes opgeslagen blijft, ingepakt door methylgroepen.
Behalve bij de ouderdom speelt ook DNA-methylering bij kanker een belangrijke rol. Een goede foliumzuurstatus van het lichaam zorgt ervoor dat de genen die bij het kankerproces betrokken zijn op het juiste moment actief of inactief worden, waardoor de kans op kanker kleiner wordt. Het kan gunstig zijn voor mensen met een lage inname van foliumzuur dit aan te vullen met supplementen. Of door toevoeging van foliumzuur aan voeding.
Het is echter nog niet wetenschappelijk bewezen of het gebruik van extra foliumzuur in een synthetische vorm, zoals in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen inderdaad gunstig is voor de methylering van het DNA. Ook is het niet duidelijk of bepaalde mensen anders reageren op supplementen, afhankelijk van aangeboren variaties in hun foliumzuurmetabolisme.
Tijdens het onderzoek zullen 2.000 ouderen twee jaar lang dagelijks een supplement van 400 microgram foliumzuur (aangevuld met 500 mg vitamine B12) of een placebo ontvangen. De methylering van het DNA zal in het bloed van de deelnemers worden bepaald. Dit onderzoek zal meer inzicht geven in de rol van foliumzuursupplementen bij het aan- en uitschakelen van genen.
Duur onderzoeksubsidie: 3 jaar
Het verband tussen genen, omgevingsfactoren, en een zittend bestaan
Dr. S.J. te Velde, Professor J. Brug en Professor D. Boomsma, VU Medisch Centrum, EMGO Institute voor Onderzoek naar Gezondheid en Zorg
Onderzoek naar het belang van omgevingsfactoren en genetische factoren en het hebben van zittend bestaan en de duur van de slaap tijdens de volwassen jaren in relatie tot het krijgen van obesitas.
Voor dit onderzoek worden 3.000 eeneiige tweelingen (100% DNA overeenkomst) en tweeeiige tweelingen (gemiddeld 50% DNA overeenkomst) onderzocht. Tevens zijn gegevens beschikbaar van 1.500 overige broers of zusters van deze tweelingen. Er wordt gekeken in hoeverre zij een zittend bestaan leiden en hoe lang zij per nacht gemiddeld slapen.
Een zittend bestaan en te weinig nachtrust verhogen waarschijnlijk het risico op de ontwikkeling van obesitas. Door de overeenkomsten in zittend gedrag en slaapgewoonten binnen eeneiige tweelingen te vergelijken met de overeenkomsten in zulk gedrag met tweeeiige tweelingen, kan goed worden onderzocht of zittend gedrag en slaapgewoonten meer door genen of meer door omgeving worden beïnvloed.
Vergelijkingen met deze gedragingen van de overige broers en zussen geven ook informatie over de invloed van genen omdat broers en zussen gemiddeld 50% van hun DNA delen. Echter, deze broers en zussen verschillen van leeftijd met de tweelingen, en kunnen dus ook andere specifieke inzichten geven.
Er is overtuigend bewijs dat overgewicht en obesitas het risico op kanker verhogen. Het onderzoek is innovatief, omdat het uitgaat van gedrag dat mogelijk ten grondslag ligt aan de ontwikkeling van overgewicht en obesitas (slaapduur en zittend bestaan) en bestudeerd in hoeverre dit gedrag wordt beïnvloed door genetische en omgevingsfactoren.
Het internationale WCRF netwerk heeft zich ten doel gesteld de bevolking met een zittend bestaan te halveren om zo uiteindelijk de kankerincidentie terug te kunnen dringen.
Duur onderzoeksubsidie: 1,5 jaar
Onderzoeksbeurzen 2008
1. Evaluatie van de effecten van interventies bij het verbeteren van voedings- en bewegingsgedrag van de jeugd
Betrokken wetenschappers: dr. M. Chin A Paw, dr. S.J. te Velde, prof. dr. ir. J. Brug en prof. dr. W. van Mechelen (EMGO, VU Medisch Centrum Amsterdam).
Het aantal mensen met overgewicht en obesitas is de afgelopen jaren dramatisch toegenomen. Met name de explosieve toename van overgewicht bij kinderen is alarmerend. Kinderen met overgewicht hebben een grotere kans op overgewicht op volwassen leeftijd. Overgewicht vergroot de kans op verschillende ziekten, waaronder kanker.
Het is daarom van groot belang om zo vroeg mogelijk te beginnen met het verbeteren van het voedings- en bewegingsgedrag van kinderen. Interventies zijn hierbij noodzakelijk.
Om goed te kunnen interveniëren is het van belang dat er meer kennis is over:
- Hoe een interventie effect sorteert (analyse van mediatoren).
- Voor wie een interventie effectief is (analyse van persoonlijke moderatoren).
- Onder welke omstandigheden een interventie wel of minder/niet effectief is (analyse van situationele moderatoren).
- Welke interventies hadden een gunstig effect en waarom?
- Bij welke groepen hadden de interventies effect en bij welke niet?
- Onder welke omstandigheden hadden de interventies effect?
Het huidige project combineert data van recente internationale interventiestudies om antwoord op deze vragen te krijgen.
Dit onderzoek leidt tot kennisvermeerdering en levert daarnaast verbeterpunten op voor toekomstige interventies. Tevens zijn de resultaten informatief voor toekomstig onderzoek naar werkingsmechanismen van gedragsveranderinginterventies. Alleen door kennis van oorzaken van succes- en faalfactoren van interventies kunnen we toekomstige interventies verbeteren. Hiermee kunnen we de gezondheid van onze jeugd en toekomstige volwassenen bevorderen.
Onderzoekssubisidie: 3 jaar
2. Relatie tussen antioxidanten in groente en fruit en de preventie van darmkanker
Betrokken wetenschappers: dr. H.B. Bueno-de-Mesquita (Rijksinstituut voor Voorlichting en Milieu, RIVM).
Er is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat een hoge consumptie van groente en fruit het risico op darmkanker daadwerkelijk verlaagt. Dit blijkt uit het wetenschappelijke rapport van het WCRF netwerk uit 2007. Deze conclusie is getrokken op basis van een analyse van onderzoeken met voedingsvragenlijsten. Aan deze voedingsvragenlijsten zijn nadelen verbonden.
Groente en fruit bevatten onder meer antioxidanten. Deze hebben mogelijk een positief effect op de preventie van kanker. Er is weinig epidemiologisch onderzoek gedaan in de bevolking naar de hoogte van antioxidanten in het bloed en het risico op darmkanker. Dit onderzoek richt zich daar op.
Voor dit onderzoek worden gegevens van de Europese EPIC* studie gebruikt. Hiervoor zijn bij ruim een half miljoen deelnemers uit 10 Europese landen gegevens verzameld over hun voeding en andere leefstijlgewoontes en is bloed afgenomen.
Van 1500 deelnemers, die enkele jaren na de bloedafname darmkanker hebben gekregen en van 1500 controlepersonen, die geen darmkanker hebben gekregen, worden de concentraties van een aantal antioxidanten in het bloed gemeten en met elkaar vergeleken.
Bijzonder aan dit onderzoek is de enorme omvang. Maar ook het feit dat er gegevens zijn verzameld van mensen uit Noord- en Zuid-Europa waardoor er een grote variëteit is ontstaan in de soorten groente en fruit en de bijbehorende waarden van antioxidanten in het bloed.
Onderzoekssubsidie: 3 jaar
Meer onderzoek (afgerond)
