Dagboek van een promovenda
Renate Heine-Bröring, promovenda, Wageningen Universiteit.
De WCRF-projectgroep doet onderzoek naar het verband tussen voeding, voedingssupplementen, lichaamsvet en de terugkeer en overleving van dikkedarmkanker. Renate Heine-Bröring, promovenda, werkt aan dit project onder begeleiding van Prof. Ellen Kampman, onderzoeksleider van de WCRF-projectgroep. Renate’s dagboek volgt de voortgang van het project en belicht het soms mysterieuze proces van wetenschappelijk onderzoek.
December 2011
Het is alweer een half jaar geleden dat ik mijn laatste update heb geschreven. Het is de hoogste tijd voor wat nieuwe indrukken van mijn werk als promovenda. In juni heb ik de opzet en de voortgang van de COLON studie gepresenteerd op een Nederlands epidemiologische congres (WEON). Ook heb ik de eerste resultaten van mijn analyses in de POLIEP studie, een onderzoek bij mensen met sporadische poliepen in de dikke darm, op een poster laten zien. Het was een goede gelegenheid om andere onderzoekers in dit onderzoeksgebied te ontmoeten.
Poster presentatie op de WEON
Tijdens de zomermaanden juli en augustus was ik druk bezig met het schrijven van mijn eerste wetenschappelijke artikel over voedingssupplementen en de terugkeer van adenomen in de dikke darm. Samen met mijn begeleiders hebben we veel discussies gehad over de data analyse, omdat deze vrij ingewikkeld was. Op dit moment ben ik mijn artikel aan het afronden. Ik hoop dat mijn artikel snel gepubliceerd wordt in een wetenschappelijk tijdschrift!
In september heb ik deelgenomen aan de 3e internationale cursus ‘Nutritional Epidemiology’ op Imperial College in Londen. Ik was erg vereerd dat ik een beurs van het WCRF had gekregen waarmee ik de inschrijfkosten van de cursus kon financieren. Samen met zes andere mensen, die een beurs van het WCRF hadden gekregen, was ik uitgenodigd op het hoofdkantoor van het WCRF in Londen. Het WCRF gaf een presentatie over wat het WCRF inhoudt en wat ze zoal doen. Daarna werd aan de mensen, die een beurs hadden ontvangen, een certificaat overhandigd. Door de cursus heb ik mijn kennis en vaardigheden op het gebied van de voedingsepidemiologie verder verbreed. Tevens heb ik de mogelijkheid gehad om met andere professionals in dit onderzoeksgebied van gedachten te wisselen. Ik heb veel nieuwe ideeën opgedaan die ik kan toepassen in mijn huidige onderzoek en in mijn toekomstige carrière.
Namens het WCRF kreeg ik een certificaat overhandigd.
Toen ik terug was in Nederland heb ik in oktober en november de medische follow-up van de GeoLynch studie, een cohort studie bij patiënten met Lynch syndroom, afgemaakt. Dit betekent dat ik informatie van deelnemers in medische dossiers heb opgezocht. Daarna ben ik begonnen met het uitzoeken welke mensen we kunnen aanschrijven voor de uitbreiding van het GeoLynch cohort in samenwerking met de Stichting Opsporing Erfelijke Tumoren. In het huidige cohort doen bijna 500 mensen met het Lynch syndroom mee aan het onderzoek. De bedoeling is om het cohort uit te breiden naar 750 mensen. Dat betekent dat ongeveer 250 nieuwe mensen moeten worden geïncludeerd in het onderzoek. Hopelijk kunnen we snel beginnen met de nieuwe werving!
Tenslotte gaat de werving van de COLON studie nog steeds door. Op dit moment doen er in vijf deelnemende ziekenhuizen bijna 200 mensen met dikkedarmkanker mee aan het onderzoek. We breiden het onderzoek uit naar tenminste twee andere ziekenhuizen, omdat we uiteindelijk 1000 dikkedarmkanker patiënten nodig hebben. Er is dus nog een hoop werk te doen!
Vergadering met het team van de COLON studie om een plan te maken voor de werving.
Februari 2011
Op dit moment is de COLON studie, een cohort studie bij dikkedarmkanker patiënten, gestart in een derde en een vierde perifeer ziekenhuis. Binnenkort hopen we ook te starten in een vijfde en een zesde ziekenhuis. Op dit moment zijn er ongeveer 50 dikkedarmkanker patiënten geïncludeerd in de studie. Een grafiek van de werving van deelnemers is weergegeven in figuur 1. We verwachten dat we 1.000 dikkedarmkanker patiënten hebben geïncludeerd in de studie aan het eind van 2012 of begin 2013 (zie de rode lijn). De blauwe lijn geeft de werving van deelnemers weer op dit moment. Sinds februari helpt een onderzoeksassistent mij bij de werving van deelnemers en met de praktische werkzaamheden.
Figuur 1. Werving van deelnemers in de COLON studie
Binnenkort begin ik met de werving en het vervolg van een al bestaande studie, namelijk de GeoLynch studie. In deze studie zijn rond de 500 patiënten met het Lynch syndroom, een erfelijke vorm van dikkedarmkanker, geïncludeerd. We gaan het aantal patiënten uitbreiden naar 750 in totaal. Dit betekent dat er ongeveer 250 nieuwe deelnemers moeten worden geworven. Vervolgens gaan we van alle deelnemers in de studie hun medische geschiedenis nazoeken en voeding- en leefstijlfactoren navragen.
Naast deze praktische werkzaamheden focus ik mij op analyses in de POLIEP studie. Dit is een prospectieve cohort studie bij mensen met een adenomateuze poliep in de dikke darm. Ik ga onderzoeken of voedingssupplementen, en multivitamines in het bijzonder, geassocieerd zijn met de terugkeer van adenomateuze poliepen in de dikke darm.
Oktober 2010
Goed nieuws! De werving van deelnemers in de COLON studie is gestart in een perifeer ziekenhuis in augustus en in een academisch ziekenhuis in oktober. Tot nu toe hebben we 26 deelnemers in de studie. Op dit moment zijn we bezig om de COLON studie uit te breiden naar andere ziekenhuizen, omdat ons uiteindelijke doel is om 1.000 nieuwe gediagnosticeerde dikkedarmkankerpatiënten te includeren. In juli en augustus was ik vooral bezig met praktische werkzaamheden voor de COLON studie.
Verder ben ik de afgelopen periode samen met mijn twee studenten gestart met het zoeken naar literatuur voor de systematische literatuurstudie over voedingssupplementen en het risico op dikkedarmkanker. Tevens ben ik bezig met het checken van data in de POLIEP studie, een cohort studie bij mensen met dikkedarmpoliepen. Als deze data check klaar is, kan ik snel beginnen met mijn analyses over voedingssupplementgebruik en het terugkeren van dikkedarmpoliepen.
In de eerste week van september heb ik deelgenomen aan de cursus ‘Exposure Assessment in Nutrition Research’. Tijdens deze cursus heb ik mijn kennis verfrist over methoden om voeding te meten, verschillende meetfouten en biomarkers in voedingsonderzoek. Tenslotte ben ik in september getrouwd en op een te gekke huwelijksreis geweest!
Een paar indrukken van de praktische werkzaamheden voor de COLON studie
Juni 2010
De afgelopen periode stond voornamelijk in het teken van reizen. In maart ben ik voor drie dagen naar het Duitse Kanker Onderzoekscentrum in Heidelberg geweest. Samen met mijn begeleiders had ik leuke bijeenkomsten met andere onderzoekers en PhD-studenten. Het doel van dit bezoek was om te praten over een mogelijke samenwerking met het Colocare consortium. Dit is een studie wat vergelijkbaar is met de COLON studie. Op deze manier kunnen we uiteindelijk grotere deelnemeraantallen krijgen.
Vervolgens heb ik in april deelgenomen aan de PhD-week waar nieuwe PhD-studenten van VLAG, mijn onderzoeksschool, elkaar konden ontmoeten. We hebben een leuke week gehad in Kasteel de Berkt in Baarlo. Hier hebben we veel basisvaardigheden geleerd over wetenschappelijk schrijven, presentatietechnieken, tijdmanagement, culturele verschillen en hoe je moet omgaan met de pers. Natuurlijk hebben we ook erg genoten van het mooie weer en de omgeving.
Als laatste heb ik in mei een week Imperial College in Londen bezocht. Hier heb ik geleerd hoe ik een meta-analyse kan uitvoeren. Een meta-analyse combineert de resultaten van verschillende studies over hetzelfde onderwerp. Op deze manier krijg je een gecombineerde en daardoor sterkere effectmaat dan wanneer je de effectmaat van één studie hebt.
Ander goed nieuws is dat de Medisch Ethische Commissie toestemming heeft gegeven om de COLON studie uit te voeren! We hopen dus dat we snel kunnen starten met de werving van deelnemers in een academisch en regionaal ziekenhuis!
Februari 2010
De tijd vliegt als je onderzoek doet! Ik heb zoveel dingen al gedaan vanaf dat ik ben begonnen aan dit project. In oktober heb ik deelgenomen aan de PhD (promovenda)-tour naar Denemarken, Zweden en Finland. Deze reis was een unieke kans om mijn kennis op het gebied van voedingsonderzoek te vergroten evenals het uitbreiden van mijn netwerk. We hebben verschillende interessante universiteiten en onderzoeksinstituten bezocht in Denemarken, Zweden en Finland. Verder hadden we ook nog wat tijd over om de prachtige steden Kopenhagen, Stockholm en Helsinki te bekijken. Door deze reis heb ik de meeste collega’s veel beter leren kennen!
Toen ik weer terug was in Nederland heb ik vooral gewerkt aan een vragenlijst naar voedingssupplementen. Deze vragenlijst willen we gaan gebruiken in de COLON studie. Samen met twee MSc-studenten hebben we daarom veel 24-h recalls afgenomen. Dit zijn telefonische interviews om na te gaan bij deelnemers wat hun inname van voedingssupplementen van de vorige dag is. Aan de hand van de resultaten van deze 24-h recalls zijn we op dit moment aan het kijken hoe we de vragenlijst kunnen aanpassen. Het is erg moeilijk om de inname van voedingssupplementen na te vragen, omdat veel deelnemers het moeilijk vinden om hun gebruikelijke inname van voedingssupplementen te rapporteren. Verder is het belangrijk om ook vragen mee te nemen over dosis, duur van de inname en seizoensinvloeden om een compleet beeld te krijgen van de gebruikelijke inname van een deelnemer.
Tot slot heb ik mijn eerste presentatie gegeven over de opzet en het design van de COLON studie op het kantoor van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds in Amsterdam. In de tussentijd heb ik alle documenten (bijvoorbeeld onderzoeksprotocol, vragenlijsten, patiënteninformatiebrochure, toestemmingsformulier) voor de Medisch Ethische Commissie klaargemaakt. Op dit moment wachten we af of de commissie toestemming geeft voor de COLON studie. Ik kijk erg uit naar deze uitdagende periode!
Onze studenten hebben een taart met ‘voedingssupplementen’ gemaakt om ons te bedanken voor de begeleiding bij hun afstudeerscriptie.
Oktober 2009
Sinds 1 september 2009 ben ik gestart als promovenda meteen nadat ik mijn master in Voeding en Gezondheid had afgerond. Mijn bachelor in Voeding en Diëtetiek heb ik behaald op de Hanzehogeschool in Groningen. Van jongs af aan heeft voeding en gezondheid mijn interesse gewekt. Het heeft me altijd geboeid hoe we door middel van voeding onze gezondheid (positief) kunnen beïnvloeden.
Mijn project kijkt naar de invloed van voeding, voedingssupplementen en lichaamsvet op terugkeer en de overleving van dikkedarmkanker in samenwerking met en gesponsord door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds in Nederland. We hopen zo verbanden te kunnen leggen waarbij we data gebruiken van drie prospectieve cohortstudies bij dikkedarmkankerpatiënten (COLON studie), patiënten met erfelijke dikkedarmkanker, ook wel Lynch syndroom genoemd (GEOLYNCH studie) en patiënten met adenomateuze poliepen in de dikke darm (POLIEP studie). Ik zal betrokken zijn bij de start en de werving van deelnemers in de COLON studie, een nieuwe prospectieve studie bij dikkedarmkankerpatiënten. In deze studie kijken we bij dikkedarmkankerpatiënten of een gezond gewicht, een gezonde voeding en de inname van voedingssupplementen het risico kunnen verlagen op de terugkeer van dikkedarmkanker. Verder zal ik verantwoordelijk zijn voor het vervolg, de update en de dataverzameling van de POLIEP studie en de GEOLYNCH studie. Ik zal worden begeleid door Ellen Kampman, professor in Voeding en Kanker, die veel ervaring heeft met grote observationele epidemiologische studies evenals interventiestudies op het gebied van voeding en kanker. Mijn dagelijkse begeleider is dr. ir. Renate Winkels, voedingsdeskundige en gespecialiseerd in het metabolisme van folaat en andere B-vitamines.
Tijdens de eerste maand van mijn project bestonden mijn activiteiten voornamelijk uit het lezen van wetenschappelijke artikelen en het zoeken van achtergrondinformatie over voedingssupplementen en dikkedarmkanker. Tevens heb ik twee MSc-studenten begeleid die bezig zijn met hun afstudeerscriptie over voedingssupplementengebruik en adenomateuze poliepen in de dikke darm. Tenslotte heb ik bloedmonsters van de POLIEP studie uitgezocht, die zijn opgeslagen in de vriezers van Wageningen Universiteit. De witte bloedcellen in dit bloed moesten gereed worden gemaakt voor transport naar een laboratorium. Met deze monsters gaan ze vervolgens DNA-analyses uitvoeren. Ik ben zeer benieuwd naar het verloop van het project!
WCRF-projectgroep, v.l.n.r: Prof. Ellen Kampman; Ir. Renate Heine-Bröring; Dr. Ir. Renate Winkels; en één van onze studenten.
