WCRF International logo
Home Gezondheidsdeskundigen Gewichtsperceptie

Juiste gewichtsperceptie motiveert gedragsverandering
Door Caroelien Schuurman

In Nederland kampt meer dan 50 procent van de mannen en ruim 40 procent van de vrouwen met overgewicht. In tien procent van de gevallen is zelfs sprake van obesitas.1 Toch is niet iedereen zich ervan bewust te zwaar te zijn. Hoe verander je de perceptie over overgewicht?

Uit onderzoek blijkt dat mensen die hun lichaamsgewicht lager inschatten minder actie ondernemen om op gewicht te blijven of effectief gewicht te verliezen. Gezondheidsprofessionals kunnen hun cliënten daarom helpen een juiste perceptie van hun gewicht te krijgen, waardoor ze gemotiveerder zullen zijn om hun gedrag te veranderen.

weegschaalBagatelliseren van overgewicht...

Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt dat bijna een kwart (24 procent) van jongvolwassenen (20 tot 40 jaar) in Nederland geen realistisch beeld heeft van zijn of haar lichaamsgewicht.2 Uit een andere Nederlandse studie naar gewicht kwam naar voren dat 26 procent van de volwassenen (18-69 jaar) met overgewicht zijn gewicht normaal acht.3

Mannen onderschatten hun gewicht vaker, terwijl vrouwen vaker hun gewicht overschatten. Mensen die hun overgewicht niet inzien, vergelijken hun eigen lichaam minder vaak met dat van anderen en luisteren ook minder naar opmerkingen van anderen over hun gewicht.3

…motiveert niet tot gedragsverandering

De eigen houding ten opzichte van overgewicht en het besef van de risico’s van overgewicht op de gezondheid, blijken van invloed op de motivatie om actie te ondernemen.2 Mensen met een juiste perceptie van hun overgewicht ondernemen meer actie om gewichtstoename te vermijden.3 Mensen die hun overgewicht bagatelliseren, zijn minder geneigd hun gezondheid te verbeteren, met als gevolg dat zij meer kans hebben op het ontwikkelen van kanker en andere chronische ziekten.

Het juiste advies geven

Bij een advies over gewichtsbeheersing of gewichtsverlies, is het belangrijk om als gezondheidsprofessional rekening te houden met de perceptie die de cliënt over zijn gewicht heeft. Allereerst is het zaak cliënten bewust te maken van de werkelijke status van hun gewicht. Bij overgewicht zal de motivatie tot gedragsverandering toenemen. En bij mensen met een gezond gewicht moedigt positieve feedback juist aan om dit gewicht te handhaven.

Gezondheidsprofessionals kunnen hierbij de online BMI calculator gebruiken om te bepalen of het gewicht van een cliënt gezond is. Ook de tailleomtrek kan worden gemeten. Een tailleomtrek van meer dan 84 cm bij vrouwen en van meer dan 94 cm bij mannen geeft een indicatie van een verhoogd risico op gezondheidsproblemen.

picknickGewicht kinderen verkeerd ingeschat
Ook schatten ouders het gewicht van hun kinderen vaak verkeerd in. Dat blijkt uit de langlopende ABCD-studie (Amsterdam Born Child Development) die de gezondheid volgt van ruim achtduizend Amsterdamse kinderen van verschillende etnische afkomst. Aan moeders van ruim 2500 kinderen tussen de vijf en zeven jaar oud werd ondermeer gevraagd het gewicht van hun kind in te delen op een vijfpuntsschaal, oplopend van ‘te laag’ naar ‘te hoog’. 73 procent van de Nederlandse en 92 procent van de Turkse moeders onderschatten hierbij het gewicht van hun kind.4

Invloed van de media

Jaap SeidellJaap Seidell, professor Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam, heeft hier wel een verklaring voor: "Dat het gewicht van een kind wordt onderschat, heeft twee oorzaken. Ten eerste neemt het gemiddelde gewicht van Nederlandse kinderen steeds verder toe. In sommige Amsterdamse stadsdelen heeft eenderde van de kinderen overgewicht. Daardoor lijkt overgewicht normaal. Daarnaast is er de invloed van de media op de perceptie van overgewicht. Kranten hebben de neiging foto's van kinderen met morbide obesitas te plaatsen bij artikelen over overgewicht. Ouders denken daardoor dat het overgewicht van hun kinderen wel meevalt."

Seidell pleit ervoor scherper onderscheid te maken tussen kinderen met overgewicht en kinderen met obesitas. "Overgewicht is een symptoom van een ongezonde levensstijl. Kinderen met overgewicht krijgen een gezondere levensstijl aanbevolen: ze moeten gezond eten en meer aan lichaamsbeweging doen, zonder dat de nadruk op hun gewicht ligt. Kinderen die lijden aan obesitas of morbide obesitas hebben meer aandacht nodig. Zij hebben ondersteuning van professionals en speciale programma’s nodig om verdere gewichtstoename en gezondheidsproblemen te voorkomen."

Gezonde kinderen groeien op tot gezonde volwassenen

Kinderen met overgewicht hebben op latere leeftijd meer kans op overgewicht of obesitas. Daarom is het belangrijk dat ouders en gezondheidsprofessionals overgewicht en obesitas bij kinderen tijdig herkennen, zodat ze het kind kunnen helpen voor gezonde voeding te kiezen en fysiek actief te worden. Zo worden overgewicht en obesitas voorkomen.

Informatie en hulpmiddelen

De website van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds bevat veel informatie over het behalen en behouden van een gezond gewicht voor volwassenen. De factsheet ‘Behoud een gezond gewicht’ bevat informatie over de invloed van lichaamsgewicht op het risico op kanker. Daarnaast zijn er op de site hulpmiddelen beschikbaar zoals een BMI calculator, een voedingsdagboek en folders zoals ‘Gezonde Nieuwe IK’.

Top Fit Kids

Verder hebben we speciale webpagina’s voor ouders met informatie over gezonde voeding en bewegen voor kinderen. Ook hebben we speciaal voor kinderen de website www.topfitkids.nl ontwikkeld. Aan de hand van spelletjes, interactieve testjes en informatieve pagina's leren kinderen over gezond eten en leven.

 

Bronnen:

1. RIVM, Nationaal Kompas

2. Wammes, B., ‘Maak je niet dik’, Evaluation of a nationwide mass media campaign aimed at prevention of weight gain in Dutch young adults (dissertation), Rotterdam Erasmus Universiteit, 2007

3. Steenhuis, I.H.M., Bos, A.E.R., Mayer, B., (Mis)interpretation of body weight in adult women and men. J Hum Nutr Dietet, 2006, 19; 219-28

4. De Hoog, M.L.A., Stronks, K., Van Eijsden. M., Gemke, R.J.B.J., Vrijkotte, T.G.M., Etnic differences in maternal underestimation of offspring’s weight: the ABCD study, Int J Obes, 2011, 2011 Oct, doi: 10.1038/ijo.2011.199 [Epub ahead of print]

 

taille meten

Social bookmarking

Bookmark or email to a friend

Print